తపః స్వాధ్యాయనిరతం తపస్వీ వాగ్విదాం వరమ్ .
నారదం పరిపప్రచ్చః వాల్మీకిర్మునిపుంగవమ్ .. ౧..\\
కోన్వస్మిన్ సాంప్రతం లోకే గుణవాన్కశ్చ వీర్యవాన్ .
ధర్మజ్ఞశ్చ కృతజ్ఞశ్చ సత్యవాక్యో దృఢవ్రతః .. ౨..\\
చారిత్రేణ చ కో యుక్తః సర్వభూతేషు కో హితః .
విద్వాన్కః కః సమర్థశ్చ కశ్చైకప్రియదర్శనః .. ౩..\\
ఆత్మవాన్కో జితక్రోధో ద్యుతిమాన్కోఽనసూయకః .
కస్య బిభ్యతి దేవాశ్చ జాతరోషస్య సంయుగే .. ౪..\\
ఏ తదిచ్చ్హామ్యహం శ్రోతుం పరం కౌతూహలం హి మే .
మహర్షే త్వం సమర్థోఽసి జ్ఞాతుమేవంవిధం నరమ్ .. ౫..\\
శ్రుత్వా చైతత్త్రిలోకజ్ఞో వాల్మీకేర్నారదో వచః .
శ్రూయతామితి చామన్త్ర్య ప్రహృష్టో వాక్యమబ్రవీత్ .. ౬..\\
బహవో దుర్లభాశ్చైవ యే త్వయా కీర్తితా గుణాః .
మునే వక్ష్యామ్యహం బుద్ధ్వా తైర్యుక్తః శ్రూయతాం నరః .. ౭..\\
ఇక్ష్వాకువంశప్రభవో రామో నామ జనైః శ్రుతః .
నియతాత్మా మహావీర్యో ద్యుతిమాన్ ధృతిమాన్వశీ .. ౮..\\
బుద్ధిమాన్ నీతిమాన్వాగ్మీ శ్రీమాన్ శత్రునిబర్హణః .
విపులాంసో మహాబాహుః కమ్బుగ్రీవో మహహనుః .. ౯..\\
మహోరస్కో మహేష్వాసో గూఢజత్రురరిన్దమః .
ఆజానుబహుః సుశిరః సులలాతః సువిక్రమః .. ౧౦..\\
సమః సమవిభక్తాంగః స్నిగ్ధవర్ణః ప్రతాపవాన్ .
పీనవక్షా విశాలాక్షో లక్ష్మీవాన్ శుభలక్షణః .. ౧౧..\\
ధర్మజ్ఞః సత్యసమ్ధశ్చ ప్రజానాం చ హితే రతః .
యశస్వీ జ్ఞానసమ్పన్నః శుచిర్వశ్యః సమాధిమాన్ .. ౧౨..\\
రక్షితా జీవలోకస్య ధర్మస్య పరిరక్షితా .
వేదవేదాంగ తత్త్వజ్ఞో ధనుర్వేదే చ నిష్ఠితః .. ౧౩..\\
సర్వశాస్త్రార్థతత్త్వజ్ఞో స్మృతిమాన్ ప్రతిభానవాన్ .
సర్వలోకప్రియః సాధురదీనాత్మా విచక్షణః .. ౧౪..\\
సర్వదాభిగతః సద్భిః సముద్ర ఇవ సిన్ధుభిః .
ఆర్యః సర్వసమశ్చైవ సదైకప్రియదర్శనః .. ౧౫..\\
స చ సర్వగుణోపేతః కౌసల్యానన్దవర్ధనః .
సముద్ర ఇవ గామ్భీర్యే ధైర్యేణ హిమవానివ .. ౧౬..\\
విష్ణునా సదృశో వీర్యే సోమవత్ప్రియదర్శనః .
కాలాగ్నిసదృశః క్రోధే క్షమయా పృథివీసమః .. ౧౭..\\
ధనదేన సమస్త్యాగే సత్యే ధర్మ ఇవాపరః .
తమేవం గుణసమ్పన్నం రామం సత్యపరాక్రమమ్ .. ౧౮..\\
జ్యేష్ఠం శ్రేష్ఠగుణైర్యుక్తం ప్రియం దశరథః సుతమ్ .
యౌవరాజ్యేన సంయోక్తుమైచ్చ్హత్ప్రీత్యా మహీపతిః .. ౧౯..\\
తస్యాభిషేకసమ్భారాన్దృష్ట్వా భార్యాథ కైకయీ .
పూర్వం దత్తవరా దేవీ వరమేనమయాచత .. ౨౦..\\
వివాసమం చ రామస్య భరతస్యాభిషేచనమ్
స సత్యవచనాద్రాజా ధర్మపాశేన సంయతః .. ౨౧..\\
వివాసయామాస సుతం రామం దశరథః ప్రియమ్
స జగామ వనం వీరః ప్రతిజ్ఞమనుపాలయన్ .. ౨౨..\\
పితుర్వచననిర్దేశాత్ కైకేయ్యః ప్రియకారణాత్
తం వ్రజన్తం ప్రియో భ్రాతా లక్ష్మణోఽనుజగామ హ .. ౨౩..\\
స్నేహాద్వినయసమ్పన్నః సుమిత్రానన్దవర్ధనః .
సర్వలక్షణసమ్పన్నా నారీణాముత్తమా వధూః ..౨౪..\\
సీతాప్యనుగతా రామం శశినం రోహిణీ యథా .
పౌరైరనుగతో దూరం పిత్రా దశరథేన చ .. ౨౫..\\
శృంగభేరపురే సూతం గంగాకూలె వ్యసర్జయత్ .
తే వనేన వనం గత్వా నదీస్తీర్త్వా బహూదకః .. ౨౬..\\
చిత్రకూటమనుప్రాప్య భరద్వాజస్య శాసనాత్ .
రమ్యమావసథం కృత్వా రమమాణా వనే త్రయః .. ౨౭..\\
దేవగన్ధర్వసంకాశాః తత్ర తే న్యవసన్ సుఖమ్ .
చిత్రకూటం గతే రామే పుత్రశోకాతురస్తదా .. ౨౮..\\
రాజా దశరథః స్వర్గం జగామ విలపన్సుతమ్ .
మృతే తు తస్మిన్భరతో వసిష్ఠ ప్రముఖైర్ద్విజైః .. ౨౯..\\
నియుజ్యమానో రాజ్యాయ నైచ్చ్హద్రాజ్యం మహాబలః .
స జగామ వనం వీరో రామపాదప్రసాదకః .. ౩౦..\\
పాదుకే చాస్య రాజ్యాయ న్యాసం దత్త్వా పునః పునః .
నివర్తయామాస తతో భరతం భరతాగ్రజః .. ౩౧..\\
స కామమనవాప్యైవ రామపాదావుపస్పృశన్ .
నన్దిగ్రామేఽకరోద్రాజ్యం రామాగమనకాంక్షయా .. ౩౨..\\
రామస్తు పునరాలక్ష్య నాగరస్య జనస్య చ .
తత్రాగమనమేకాగ్రో దణ్డకాన్ప్రవివేశ హ .. ౩౩..\\
విరాధం రాక్షసం హత్వా శరభంగం దదర్శ హ .
సుతీక్ష్ణం చాప్యగస్త్యం చ అగస్త్య భ్రాతరం తథా .. ౩౪..\\
అగస్త్యవచనాచ్చైవ జగ్రాహైన్ద్రం శరాసనమ్ .
ఖడ్గం చ పరమప్రీతస్తూణీ చాక్షయసాయకౌ .. ౩౫..\\
వసతస్తస్య రామస్య వనే వనచరైః సహ .
ఋషయోఽభ్యాగమన్సర్వే వధాయాసురరక్షసామ్ .. ౩౬..\\
తేన తత్రైవ వసతా జనస్థాననివాసినీ .
విరూపితా శూర్పణఖా రాక్షసీ కామరూపిణీ .. ౩౭..\\
తతః శూర్పణఖావాక్యాద్ ఉద్యుక్తాన్ సర్వరాక్షసాన్ .
ఖరం త్రిశిరసం చైవ దూషణం చైవ రాక్షసం .. ౩౮..\\
నిజఘాన రనే రామస్తేషాం చైవ పదానుగాన్ .
రక్షసాం నిహతాన్యాసమ్సహస్రాణి చతుర్దశ .. ౩౯..\\
తతో జ్ఞాతివధం శ్రుత్వా రావణః క్రోధమూర్చ్హితః .
సహాయం వరయామాస మారీచం నామ రాక్షసం .. ౪౦..\\
వార్యమాణః సుబహుశో మారీచేన స రావణః .
న విరోధో బలవతా క్షమో రావణ తేన తే .. ౪౧..\\
అనాదృత్య తు తద్వాక్యం రావణః కాలచోదితః .
జగామ సహమరీచస్ తస్యాశ్రమపదం తదా .. ౪౨..\\
తేన మాయావినా దూరమపవహ్య నృపాత్మజౌ .
జహార భార్యాం రామస్య గృధ్రం హత్వా జటాయుషమ్ .. ౪౩..\\
గృధ్రం చ నిహతం దృష్ట్వా హృతాం శ్రుత్వా చ మైథిలీమ్ .
రాఘవః శోకసమ్తప్తో విలలాపాకులెన్ద్రియః .. ౪౪..\\
తతస్తేనైవ శోకేన గృధ్రం దగ్ధ్వా జటాయుషమ్ .
మార్గమాణో వనే సీతాం రాక్షసం సమ్దదర్శ హ .. ౪౫..\\
కబన్ధం నామ రూపేణ వికృతం ఘోరదర్శనమ్ .
తం నిహత్య మహాబాహుర్దదహ స్వర్గతశ్చ సః .. ౪౬..\\
స చాస్య కథయామాస శబరీం ధర్మచారిణీమ్ .
శ్రమణీం ధర్మనిపుణామభిగచ్చ్హేతి రాఘవ .. ౪౭..\\
సోఽభ్యగచ్చ్హన్మహాతేజః శబరీం శత్రుసూదనః .
శబర్యా పూజితః సమ్యగ్రామో దశరథాత్మజః .. ౪౮..\\
పమ్పాతీరే హనుమతా సంగతో వానరేణ హ .
హనుమద్వచనాచ్చైవ సుగ్రీవేణ సమాగతః .. ౪౯..\\
సుగ్రీవాయ చ తత్సర్వం శంసద్రామో మహాబలః.
తతో వానరరాజెన వైరానుకథనం ప్రతి .. ౫౦..\\
రామాయావేదితం సర్వం ప్రణయాద్దుఃఖితేన చ .
వాలినశ్చ బలం తత్ర కథయామాస వానరః .. ౫౧..\\
ప్రతిజ్ఞతం చ రామేణ తదా వాలివధం ప్రతి .
సుగ్రీవః శంకితశ్చాసీన్నిత్యం వీర్యేణ రాఘవే .. ౫౨..\\
రాఘవః ప్రత్యయార్థం తు దున్దుభేః కాయముత్తమమ్ .
పాదాంగుష్ఠేన చిక్షేప సమ్పూర్ణం దశయోజనమ్ .. ౫౩..\\
బిభేద చ పునః సాలాన్సప్తైకేన మహేషుణా .
గిరిం రసాతలం చైవ జనయన్ప్రత్యయం తదా .. ౫౪..\\
తతః ప్రీతమనాస్తేన విశ్వస్తః స మహాకపిః .
కిష్కిన్ధాం రామసహితో జగామ చ గుహాం తదా .. ౫౫..\\
తతొఽగర్జద్ధరివరః సుగ్రీవో హేమపింగలః .
తేన నాదేన మహతా నిర్జగామ హరీశ్వరః .. ౫౬..\\
తతః సుగ్రీవవచనాద్ధత్వా వాలినమహవే .
సుగ్రీవమేవ తద్రాజ్యే రాఘవః ప్రత్యపాదయత్ .. ౫౭..\\
స చ సర్వాన్సమానీయ వానరాన్వానరర్షభః .
దిశః ప్రస్థాపయామాస దిదృక్షుర్జనకాత్మజామ్ .. ౫౮..\\
తతో గృధ్రస్య వచనాత్సమ్పాతేర్హనుమాన్బలీ .
శతయోజనవిస్తీర్ణం పుప్లువే లవణార్ణవమ్ .. ౫౯..\\
తత్ర లంకాం సమాసాద్య పురీం రావణపాలితామ్ .
దదర్శ సీతాం ధ్యాయన్తీమశోకవనికాం గతామ్ .. ౬౦..\\
నివేదయిత్వాభిజ్ఞనం ప్రవృత్తిం చ నివేద్య చ .
సమాశ్వాస్య చ వైదేహీం మర్దయామాస తొరణమ్ .. ౬౧..\\
పంచ సెనాగ్రగాన్హత్వా సప్త మన్త్రిసుతానపి .
శూరమక్షం చ నిష్పిష్య గ్రహణం సముపాగమత్ .. ౬౨..\\
అస్త్రేణోన్ముహమాత్మానం జ్ఞాత్వా పైతామహాద్వరాత్ .
మర్షయన్రాక్షసాన్వీరో యన్త్రిణస్తాన్యదృచ్చ్హయా .. ౬౩..\\
తతో దగ్ధ్వా పురీం లంకామృతే సీతాం చ మైథిలీమ్ .
రామాయ ప్రియమాఖ్యాతుం పునరాయాన్మహాకపిః .. ౬౩..\\
సోఽభిగమ్య మహాత్మానం కృత్వా రామం ప్రదక్షిణమ్ .
న్యవేదయదమేయాత్మా దృష్టా సీతేతి తత్త్వతః .. ౬౪..\\
తతః సుగ్రీవసహితో గత్వా తీరం మహోదధేః .
సముద్రం క్షోభయామాస శరైరాదిత్యసంనిభైః .. ౬౫..\\
దర్శయామాస చాత్మానం సముద్రః సరితాం పతిః .
సముద్రవచనాచ్చైవ నలం సెతుమకారయత్ .. ౬౬..\\
తేన గత్వా పురీం లంకాం హత్వా రావణమహవే .
అభ్యషించత్స లంకాయాం రాక్షసెన్ద్రం విభీషణమ్ .. ౬౭..\\
కర్మణా తేన మహతా త్రైలోక్యం సచరాచరమ్ .
సదేవర్షిగణం తుష్టం రాఘవస్య మహాత్మనః .. ౬౮..\\
తథా పరమసమ్తుష్టైః పూజితః సర్వదైవతైః .
కృతకృత్యస్తదా రామో విజ్వరః ప్రముమొద హ .. ౬౯..\\
దేవతాభ్యో వరాన్ప్రాప్య సముత్థాప్య చ వానరాన్ .
పుష్పకం తత్సమారుహ్య నన్దిగ్రామం యయౌ తదా .. ౭౦..\\
నన్దిగ్రామే జటాం హిత్వా భ్రాతృభిః సహితొఽనఘః .
రామః సీతామనుప్రాప్య రాజ్యం పునరవాప్తవాన్ .. ౭౧..\\
ప్రహృష్టముదితో లోకస్తుష్తః పుష్తః సుధార్మికః .
నిరాయమో అరోగశ్చ దుర్భిక్షభయవర్జితః .. ౭౨..\\
న పుత్రమరణం కే చిద్ద్రక్ష్యన్తి పురుషః క్వ చిత్ .
నార్యశ్చావిధవా నిత్యం భవిష్యన్తి పతివ్రతః .. ౭౩..\\
న వాతజం భయం కిం చిన్నాప్సు మజ్జన్తి జన్తవః .
న చాగ్రిజం భయం కిం చిద్యథా కృతయుగే తథా .. ౭౪..\\
అశ్వమేధశతైరిష్ట్వా తథా బహుసువర్ణకైః .
గవాం కోట్యయుతం దత్త్వా విద్వద్భ్యో విధిపూర్వకమ్ .. ౭౫..\\
రాజవంశాంశతగుణాన్స్థాపయిష్యతి రాఘవః .
చాతుర్వర్ణ్యం చ లోకేఽస్మిన్స్వే స్వే ధర్మే నియోక్ష్యతి .. ౭౬..\\
దశవర్షసహస్రాణి దశవర్షశతాని చ .
రామో రాజ్యముపాసిత్వా బ్రహ్మలోకం గమిష్యతి .. ౭౭..\\
ఇదం పవిత్రం పాపఘ్నం పుణ్యం వేదైశ్చ సంమితమ్ .
యః పఠేద్రామచరితం సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే .. ౭౮..\\
ఎతదాఖ్యానమాయుష్యం పఠన్రామాయణం నరః .
సపుత్రపౌత్రః సగణః ప్రేత్య స్వర్గే మహీయతే .. ౭౯..\\
పఠన్ద్విజో వాగృషభత్వమీయాత్ .
స్యాత్క్షత్రియో భూమిపతిత్వమీయాత్ .. ౮౦..\\
వణిగ్జనః పణ్యఫలత్వమీయాజ్
జనశ్చ శూద్రోఽపి మహత్త్వమీయాత్ .. ౮౧..\\ \\
No comments:
Post a Comment